Walory przyrodnicze i krajobrazowe Gminy Łęczyce

Gmina Łęczyce posiada wybitne walory przyrodnicze i krajobrazowe zaakcentowane szczególnie w strefie krawędziowej Pojezierza Kaszubskiego. Wysokie zalesione wzgórza morenowe porozcinane licznymi dolinami strumieni, przełomowy odcinek Łeby, niezwykle urozmaicona rzeźba terenu z szeregiem form geomorfologicznych nadają temu obszarowi cechy zbliżone do terenów podgórskich. Znajduje to odzwierciedlenie w elementach szaty roślinnej, a szczególnie w nagromadzeniu gatunków o podgórskim charakterze zasięgu i znacznej liczbie ich stanowisk. Strefa krawędziowa w gminie, a także jej przedłużenie ku wschodowi (gm. Luzino), a w nieco mniejszym stopniu także ku zachodowi (gmina Nowa Wieś Lęborska, Cewice i miasto Lębork) stanowi unikatowy obiekt w skali regionu, Polski a nawet Europy i w pełni zasługuje na ochronę w formie parku krajobrazowego. Obecnie walory krajobrazowe gminy Łęczyce są częściowo zabezpieczone przez utworzenie tu trzech obszarów chronionego krajobrazu, a mianowicie:

Obszar Chronionego Krajobrazu Pradoliny Redy – Łeby. Obejmuje on dno pradoliny rzecznej wraz ze zboczami stref krawędziowych Pojezierza Kaszubskiego i Wysoczyzny Żarnowieckiej.
Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Łeby. Przełomowy odcinek Łeby o silnym zróżnicowaniu rzeźby terenu.
Choczewsko – Saliński Obszar Chronionego Krajobrazu. W gminie Łęczyce tylko jego fragment (część zachodnia) z rozległym, ale dość silnie przekształconym kompleksem leśnym zdominowanym przez grądy.

Walory biotyczne gminy mają zarówno charakter obszarowy, jak i punktowy. Na terenie gminy występuje szereg biocenoz o relatywnie niewielkim stopniu zniekształcenia. Są to układy leśne lub zależne od lasu, a mniejszym stopniu także nieleśne. Najcenniejsze powinny zostać objęte ochroną:

Paraszyńskie Wąwozy

Powierzchnia 18,00 ha. Północne zbocza Paraszyńskiej Góry obejmują obszar licznych źródlisk strumieni otoczonych ponad 100 – letnim drzewostanem bukowym. Największe w gminie (i w regionie) skupienie wielu gatunków roślin naczyniowych o podgórskim charakterze zasięgu. Występuje tu m.in.: kilkutysięczna populacja podrzenia żebrowca, widłak wroniec, tojeść gajowa, przetacznik górski, zachyłka oszczepowata, a także szereg innych gatunków rzadkich i chronionych.

Łąki i łęgi w Pużycach

Powierzchnia 11,60 ha. Bardzo dobrze zachowany kompleks łęgu olszowego, łąk ostrożeniowo – rdestowych i ziołorośli. Stadia sukcesyjne łęgów. Stanowisko szeregu rzadkich i chronionych gatunków roślin naczyniowych m.in. bardzo bogata populacja pełnika europejskiego i stoplamka plamistego.

Nieco niższe walory przyrodnicze posiadają obiekty ochrony w formie użytków ekologicznych, które reprezentują głównie biocenozy leśne i torfowiskowe. Są to:

Jeleni Potok

Powierzchnia 4,56 ha. Szybko płynący strumień o bardzo dużym spadku, kamienistym dnie i stromych, mszystych skarpach. W dolnej części zakończony sadzawką, w górnej z dość rozległą niszą źródłową z fragmentami łęgu i licznymi zbiorowiskami źródliskowymi.

Łęgi w Bożympolu

Powierzchnia 14,40 ha. Kompleks roślinności źródliskowej i łęgu olszowego. Użytek składa się z dwóch części, z których północna obejmuje też skarpę z fragmentami grądu i pomnikowymi dębami.

Wielistowskie Łęgi

Powierzchnia 3,36 ha. Cyrk źródłowy z dobrze zachowanymi płatami łęgów i fragmentami grądu oraz małopowierzchniowymi źródliskami. Stanowisko kilku gatunków o podgórskim charakterze.

Wielistowskie Źródliska

Powierzchnia 11,20 ha. Kompleks źródlisk w mozaice z łęgiem olszowym otoczonych żyznymi i kwaśnymi buczynami. Stanowisko wielu gatunków chronionych i rzadkich.

Łęg nad Jeziorem Lubowidz

Powierzchnia 2,00 ha. Kompleks łęgu i zbiorowisk źródliskowych. Liczne wywierzyska i początkowe odcinki strumieni o kamienistym dnie. Stanowisko kilku gatunków o podgórskim charakterze zasięgu.

Diabelski Opar

Powierzchnia 6,00 ha. Użytek położony ok. 1,3 km na północny – zachód od Chrzanowa. Torfowisko przejściowe z licznymi wyrobiskami potorfowymi w różnym stadium zarastania. Powierzchniowo dominują tam fitocenozy przejściowotorfowiskowe pła mszarnego i boru bagiennego. Stanowisko kilku interesujących gatunków roślin, np. rosiczki okrągłolistnej, modrzewnicy zwyczajnej, pływaczka drobnego, bagna zwyczajnego.

Maluszek

Niewielkie (1,60 ha) torfowisko przejściowe i wysokie położone około 1km na wschód od wsi Wysokie. Stanowisko interesujących gatunków roślin torfowiskowych m.in. rosiczki okrągłolistnej, modrzewnicy zwyczajnej, bobrka trójlistkowego.

Brzeziński Moczar

Bardzo małe (0,96 ha) torfowisko przejściowe z fragmentami boru bagiennego, położone ok. 600 m na południowy – wschód od Dąbrowy Brzezińskiej. Największym walorem torfowiska jest obecność mszaru przygiełkowego i mszaru dolinkowego z interesującymi gatunkami roślin takimi jak: bagnica torfowa, rosiczka okrągłolistna, modrzewnica zwyczajna.

Zolnica

Powierzchnia 3,28 ha. Torfowisko wysokie i przejściowo położone około 1200 m na wschód od Dąbrowy Brzezińskiej. Powierzchniowo dominują tam: mszar dolinkowy, przejściowotorfowiskowe pło mszarne oraz szuwar turzycy dziobkowatej, mniejsze powierzchnie zajmuje wysokotorfowiskowy mszar kępowy. Stanowisko interesujących gatunków roślin m.in. turzycy bagiennej, przygiełki białej, rosiczki okrągłolistnej, pływacza drobnego i zwyczajnego.

Kacza Łapa

Powierzchnia 3,60 ha. Torfowisko przejściowe położone ok. 1,5 km na północny – wschód od Kaczkowa. Powierzchniowo dominują na nim: przejściowotorfowiskowe pło mszarne oraz szuwar turzycy dziobkowatej. Dość dużą powierzchnię zajmują fitocenozy mszaru dolinkowego z bagnicą torfową i bogatą populacją turzycy bagiennej.

Trojaczki

Powierzchnia 24,4 ha. Zespół trzech torfowisk położonych pomiędzy wsiami Kaczkowo i Świetlino oraz otaczających je leśnych zbiorowisk bagiennych: borów bagiennych, brzezin bagiennych i fragmentów olsu. Torfowiska mają charakter przejściowy, jednak niektóre ich fragmenty są dość mocno zeutrofizowane. Największym walorem omawianych obiektów są interesujące zbiorowiska torfowiskowe np. mszar dolinkowy, mszar przygiełkowy czy wysokotorfowiskowy mszar kępowy oraz rzadkie, zagrożone wyginięciem i chronione gatunki roślin występujące w licznych populacjach, m.in.: turzyca bagienna, bagnica torfowa, przygiełka biała, rosiczka okrągłolistna, wrzosiec bagienny i fiołek bagienny.

Źródlisko

Powierzchnia 1,44 ha. Bardzo mocno zróżnicowany oreograficznie obszar źródliskowy położony około 1 km na południowy – zachód od Strzelęcina. Teren ten porastają dobrze zachowane lasy łęgowe i grądowe.

Wyżej wymienione obszary, ze względu na ich specyficzne walory przyrodnicze i zróżnicowanie gatunkowe w szczególności flory, projektowane są do ujęcia jako użytki ekologiczne.

Kolejnym walorem gminy jest liczba i zróżnicowanie gatunkowe oraz parametry drzew spełniających kryteria objęcia ochroną jako pomniki przyrody. Na terenie gminy Łęczyce istnieje 41 pomników przyrody, natomiast 418 elementów jest projektowanych.

Ponadto warto zwrócić uwagę na inne cenne walory przyrodnicze gminy Łęczyce, m.in.:

Aleja lipowa z Nawcza do Dzięcielca

Aleja łączy dwie wsie Nawcz i Dzięcielec. Od początku swego istnienia do czasów współczesnych były one i są wsiami o lokalnym znaczeniu. Szosa jest drogą publiczną i przebiega ze wschodu na zachód. W Nawczu zaczyna się na północnym skraju wsi, od skrzyżowania z szosą Strzepcz – Nawcz – Rozłazino, a kończy się w Dzięcielcu przy wzgórzu kościelnym, na skrzyżowaniu dróg do Lęborka i Rozłazina. Długość jej wynosi ok. 3 km. Szosa jest wąska, pozbawiona chodnika z nieutwardzonym poboczem.

Pierwszy odcinek, szczątkowy – 10 drzew, znajduje się jeszcze na terenie Nawcza. Drzewa te rosną przy szosie między skrzyżowaniem w Nawczu, a torami kolejowymi. Przypuszczalnie stąd aleja zaczynała się i prowadziła aż do Dzięcielca, a drzewa zostały później wycięte w związku z budową linii kolejowej. Od miejsca, gdzie aleje przecina strumień, zaczyna się ona stopniowo wznosić do góry. Drzewa na tym odcinku są posadzone gęściej, co jest jedyną różnicą w stosunku do pierwszego odcinka alei. Tuż przed samym Dzięcielcem znajduje się druga aleja biegnąca w kierunku północnym prostopadle do poprzedniej.

Drzewostan alei tworzy tylko jeden gatunek Tilia cordata L. – lipa drobnolistna.

Opisywana droga nie mogła powstać później niż w XIV w., natomiast utwardzona została prawdopodobnie dopiero po II wojnie światowej.

Drzewostan jest zdrowy i zachowany w wyjątkowo dobrym stanie. Poprzez gęstość nasadzenia uzyskano rodzaj „zielonego tunelu” o niepowtarzalnych walorach estetycznych, stanowiącego atrakcyjny element ekspozycji krajobrazowej.

Głaz narzutowy w okolicy Kisewa

Tuż za wsią (w kierunku Nowej Wsi Lęborskiej), w niewielkim wyrobisku, po lewej stronie drogi, po przejściu przez strumyk, który wypływa z bukowego lasu, znajduje się potężny sjenit, głaz ten zwany przez miejscową ludność „Diabelskim Kamieniem” jest największym głazem narzutowym w Gminie Łęczyce. Głaz ma znaczne rozmiary i niezwykle ostre krawędzie, które powstały wyniku gospodarczej działalności człowieka, kiedy to w okresie międzywojennym z głazu odłupywano płyty używane następnie do wykładania chodników. Prawdopodobnie z tych odłamków wyłożona została część ul. Staromiejskiej w Lęborku.

Długosz Królewski w Łęczynie

Utworzony w 1976 r., powierzchnia 1,17 ha. Rezerwat florystyczny. Usytuowany ok. 2,5 km na północ od wsi Świetlino. Obejmuje ochroną dwa zatorfione zagłębienia terenu z dość liczną populacją długosza królewskiego (Osmunala regalis), paproci z rodziny długoszowatych, występująca w wilgotnych lasach (olsach) i miejscach podmokłych. Liście duże do dwóch metrów, długie, pierzaste. Górna część liścia z zarodnikami ma odmienny wygląd od części dolnej. W Polsce dość rzadka, chroniona. W rezerwacie znajduje się jedno z nielicznych stanowisk tej paproci w woj. pomorskim.

Niezwykle urozmaicona rzeźba terenu, liczne strumienie i duże zalesienie nadające strefie krawędziowej cechy zbliżone do obszarów podgórskich, a także liczne, dobrze zachowane fragmenty biocenoz, zdecydowały o znacznym bogactwie florystycznym gminy Łęczyce.